Hoe betrouwbaar is een beoordelingssysteem?

onder Boekbloggen met 13 reacties op 4 december 2015

Lezen is een ontzettend subjectief proces: een boek dat door een bepaald persoon geweldig wordt gevonden, doet een ander misschien helemaal niets. Een boek dat het grote publiek door het slijk haalt, kan bij een selecte groep lezers juist heel erg in de smaak vallen. Geen twee mensen zullen exact hetzelfde van een boek vinden of de leeservaring op dezelfde manier beleven. Juist daarom vind ik het zo bijzonder dat de meeste lezers, in ieder geval in de wereld der boekbloggers, wel gebruik maken van beoordelingssystemen. Is dat eigenlijk wel een eerlijke manier van beoordelen?

Het begint er eigenlijk al mee dat je op Goodreads geen halve sterren kunt geven, waardoor veel lezers in hun review de actual rating vermelden van bijvoorbeeld 3,5 of 4,5 sterren. Je zou zeggen dat dat eigenlijk helemaal niet hoeft, want hoe belangrijk is dat halve sterretje nou helemaal? Eigenlijk best wel belangrijk. Zeker tussen 4,5 en 5 sterren zit nog een wereld van verschil: 5 betekent dat het boek fenomenaal perfect was, terwijl er bij 4,5 toch nog wel wat aan mankeerde – mankementen die je niet door de vingers wilt zien. Tegelijkertijd is er het verschil tussen 3,5 en 4 sterren: 4 is toch wel behoorlijk goed, terwijl 3,5 aangeeft dat het ook weer niet zó goed was. Die halve ster kan behoorlijk veel uitmaken.

Tegelijkertijd vind ik het eigenlijk altijd heel lastig om te bepalen hoe veel sterren ik een boek geef. Vroeger deed ik het gewoon een beetje op de gok, want het maakte toch niet veel uit, maar nu ik recensies schrijf waar mensen echt iets aan zouden kunnen hebben – zowel uitgevers en schrijvers als lezers – wil ik zo eerlijk mogelijk zijn wat betreft mijn mening. Steeds vaker heb ik echter het gevoel dat ik mijn mening in een keurslijf pers als ik een boek een X-aantal sterren geef. Want: een bepaald aantal sterren staat voor een bepaalde verhouding tussen positieve en negatieve kritiekpunten. En die verhouding is niet altijd even duidelijk uit te werken.

Boeken beoordelen

Bij veel boekenblogs zie ik dat ze bijvoorbeeld op een aparte pagina of in de sidebar een soort legenda hebben gemaakt die de lezers kan helpen bij het aflezen van de beoordeling. Zo’n legenda is voor de meeste lezers wel een beetje hetzelfde, ook voor mij. Eén ster betekent dat het boek behoorlijk slecht was, met een paar positieve punten (die je dus wel moet kunnen opsommen), twee sterren betekent dat het niet echt goed was maar ook niet belabberd (en dan moet je die balans een beetje evenwichtig maken), drie sterren betekent dat het boek best goed was maar niet ontzettend geweldig, vier sterren betekent dat het een erg goed boek was maar niet perfect en vijf sterren betekent een fantastisch boek, met minpunten die absoluut te verwaarlozen zijn of helemaal geen minpunten. Hoe dan ook moet je het aantal sterren eigenlijk verdedigen, rechtvaardigen: je moet laten zien dat het klopt, dat er zoveel positieve en ook zoveel negatieve punten waren om deze rating te verdienen.

Eigenlijk is dat stom, toch? Dat je je dus gaat verdedigen voor jouw oprechte, eerlijke en compleet subjectieve mening. Waarom zou je dat doen? Natuurlijk is het voor lezers lekker concreet als je een beoordelingssysteem gebruikt, dat is ook zo. Maar ik heb vaak het idee dat het misleidend is: er rust een soort taboe op boeken die met drie sterren beoordeeld worden. Men zegt dan snel ‘’oh het krijgt maar drie sterren, da’s niet zo best.’’ Terwijl drie sterren helemaal niet slecht is! Echt niet. Drie sterren betekent weliswaar dat het geen fantastisch boek was, maar het was ook zeker geen abominabel boek. Ik geef een boek drie sterren als ik het leuk vond en van het lezen heb genoten, maar als het boek verder niet bijzonder of memorabel was. Zoals ook in dit artikel op BookRiot beschreven wordt: het was een prima boek, een fijn boek. Maar toch heeft een recensie met drie sterren een nare bijsmaak. En dat is dus precies het jammere van zo’n beoordelingssysteem: bij drie sterren is er geen aandacht meer voor de positieve kanten, terwijl er bij vier of meer sterren vaak geen waarde wordt gehecht aan de negatieve kanten, die ook zeker wel aandacht moeten krijgen. Plus: het voelt altijd zo raar als ik in het ene stuk heel kritisch-negatief ben en vervolgens in een andere alinea heel lovend en het boek dan toch twee sterren geef. Dat voelt soms zo tegennatuurlijk, zeker als het gaat om recensie-exemplaren.

Onlangs begon het me op te vallen dat Anneke van Een letter meer graag de boeken die ze beoordeelt nooit een rating geeft. Ze is altijd enorm eerlijk over wat ze positief en negatief vindt aan de boeken die ze leest en dat komt ook supergoed uit de verf, ondanks dat ze geen beoordelingssysteem gebruikt. En sindsdien ben ik erover aan het nadenken om haar voorbeeld te volgen en te stoppen met het geven van sterretjes – of in mijn geval boekjes. Natuurlijk kan ik eerst proberen om te gaan werken met halve sterren en ik ben al aan het puzzelen met het design van de boekjes. Maar het zou wel een zorg minder zijn, gewoon de positieve en negatieve punten zoals ik ze heb beschreven in mijn notitieboekje zonder een gemiddelde te hoeven berekenen.

Nu ben ik heel benieuwd wat jullie mening is over die beoordelingssystemen!


Gerelateerde berichten:


Reacties

  • Ik vind het belangrijk om wel een beoordeling te geven. Je kunt immers niet van iedere bezoeker verwachten dat ze je hele recensie lezen. Geloof me; heel wat mensen kijken alleen heel even snel. Vooral als ze je langer volgen, dan is het voor een lezen vrij makkelijk om bij een 5-sterrenboek meteen je smaak over te nemen.
    Echter vind ik het niet verstandig om te werken met een lijstje. Een 3 sterrenboek hoeft immers niet slecht te zijn, maar kan ook gewoon tegenvallen of toch niet helemaal je ding zijn. Er zijn zo veel redenen waarom een boek 3 sterren kan krijgen, en daar is dan je recensie voor. 😉

  • Ik geef op Goodreads wel een beoordeling van sterren, maar tegenwoordig doe ik het in recensies op mijn blog niet meer. Na verloop van tijd ga ik ook nog weleens anders naar het boek kijken en hoewel mijn positieve en negatieve punten dan niet echt veranderen gaat mijn rating soms wel omlaag omdat het boek niet echt in mijn gedachten blijft hangen. Ik denk dat het goed is om te doen wat je zelf prettig vind werken en misschien dat sommige lezers, zoals Emmy zegt, vluchtig lezen, maar voor die lezers voeg ik het kopje conclusie toe, waarin ik mijn mening samenvat zonder specifiek sterren te geven.

  • Ik gebruik zelf wel een beoordelingssysteem, het geeft vooral orde in de chaos van velen boeken. Ook sluit ik mij hierin aan bij de mening van Emmy, veel mensen zullen niet je hele recensie lezen, maar eerst naar je rating kijken.

    Ik merk dat ik dat zelf ook doe, soms ben ik zelfs geneigd om als er een hele lage beoordeling bij staat toch de recensie te gaan lezen omdat je dan toch nieuwsgierig wordt waarom men het boek niks vond.

    Wel bijzonder trouwens dat veel mensen 3 sterren als een slecht boek bestempelen, terwijl in mijn beleving 3 sterren, nog steeds een goed boek is. Vaak zijn 3 sterren boeken bij mij gemiddelde boeken, met vaak een niet al te origineel plot, of misschien kon ik hem te makkelijk weg leggen.

    Leuk artikel geeft zeker stof om over na te denken 🙂

    Groetjes Irene

  • Ik vind een persoonlijke beoordeling (plus -en minpunten + eigen leeservaring) veel belangrijker dan het aantal sterren. Daarom heb ik er ook van in het begin voor gekozen om geen sterren te hanteren op mijn blog. Ik duid ze wel aan bij Goodreads, Hebban en Bol.com maar niet elk boek dat drie sterren heeft gekregen ervaar ik op een gelijkaardige manier. Daarom ga ik ook bij andere bloggers steeds af op hun recensie en niet op hun quotering.

  • Ik ben in mijn sterrenwaarding altijd heel enthousiast – op Goodreads heb ik enorm veel vijf sterren boeken. Dat komt omdat ik de sterren meteen na het lezen ingeef en ik dan nog helemaal in de flow van het verhaal zit. Pas als ik mijn recensie schrijf bedenk ik ook verbeterpunten en deze haal ik ook zeker aan op mijn blog, maar vaak kan ik het niet over mijn hart verkrijgen om mijn waardering op Goodreads aan te passen..

  • Ik ben zelf na een tijd gestopt met sterren toekennen, omdat ik een mening belangrijker vind dan een cijfer. Wat ik een vijfsterrenboek vind, vindt een ander misschien maar twee sterren waard. Ik merkte ook dat ik mezelf op het einde van de maand, bij het maken van het maandoverzicht, vaak niet meer kon vinden in de sterren die ik gegeven had. En daar raakte ik behoorlijk gefrustreerd van.

  • Ik vind de beoordelingssystemen persoonlijk wel handig. Je ziet het meteen of een boek heel slecht is. Het is niet zo dat ik mijn beslissing om een boek te lezen alleen laat afhangen aan het aantal sterren. Die zijn wel belangrijk, maar ik lees toch de hele recensie door om naar positieve en negatieve punten te kijken. Tijdens het schrijven van een eigen recensie benoem ik ook gewoon alle positieve en negatieve punten en ga ik daarna pas kijken welke beoordeling ik ervoor geef. Zo is het dus niet zo dat ik bij 3 sterren alleen negatieve punten noem of bij 4 of 5 sterren alleen de positieve.

    Wel een fijn en kritisch artikel trouwens!

  • Het feit dat ik op Goodreads geen halve sterren kan geven vind ik heel frustrerend. Het is namelijk vaak zo dat ik een boek écht 3,5 of 4,5 ster vind (omdat ze net niet leuk genoeg zijn in vergelijking tot boeken die ik 4 sterren gaf, maar ook niet zo ‘niet leuk’ als boeken met 3 sterren). Toch heb ik op mijn blog ook geen halve sterren gedaan, omdat ik dit dan wel kan afstemmen op mijn Goodreads.

    • Ik denk dat je met eerlijk afronden ook een eind komt. Die halve ster betekent bij mij dat ik eigenlijk neig naar een hele ster, maar nog net een beetje twijfel. 3,5 maak ik bijvoorbeeld meestal 3 van en 4,5 4, gewoon omdat het belangrijk is op te letten dat je ook niet té overdreven positief bent.

  • Supergoed stuk! Ik voel me soms ook een beetje schuldig als ik een boek drie sterren geef, moet je nagaan als ik een boek minder sterren geef…

  • Op Hebban moet je eigenlijk wel sterren geven, maar daarvoor gaf ik nooit sterren aan boeken (en nu nog steeds niet op mijn eigen blog). Ik vind het ook niet zo leuk om een sterrenbeoordeling te geven.
    Ik vind een boek soms namelijkj leuker en soms minder leuk, afhankelijk van het moment waarop ik het lees.
    Bovenaan bij mijn recensies zet ik wel of het een aanrader is of niet, eventueel kort waarom. Als mensen dat lezen (en de korte samenvatting) kunnen ze zelf bepalen of ze verder willen lezen of niet, daar zijn geen sterren voor nodig vind ik.