Waarom zijn er zoveel vrouwelijke YA-auteurs?

onder Boekwetenschap met 4 reacties op 10 februari 2018

Een tijdje terug kwam ik op Book Riot (waar anders) een artikel tegen over een oneerlijke verdeling van positieve recensies tussen mannelijke en vrouwelijke auteurs. Ik vond het artikel niet zo heel interessant, maar het onderwerp waarover het me aan het denken zette des te meer: ik realiseerde me plotseling dat er eigenlijk iets heel opvallends aan de hand is in het YA-landschap. Het wordt namelijk gedomineerd door vrouwelijke auteurs. Tuurlijk, mannelijke auteurs zijn er ook, maar het zijn er niet veel als je kijkt naar de talloze vrouwelijke namen. En dat vind ik bijzonder interessant: waarom is dat? Is het toeval? Lijkt me niet. Wat zit er dan achter? En wat zegt het over hoe dat YA-landschap er precies uitziet en over de lezers van deze boeken?

Dit artikel is tot stand gekomen dankzij de input van mede-YA-lezers/liefhebbers. Dank!

Is het wel echt zo?

Als ik even kritisch nadenk, kom ik maar op een handjevol namen van mannelijke YA-auteurs. Zeker in het contemporary-subgenre zijn mannelijke auteurs schaars: met John Green (Een weeffout in onze sterren, Paper Towns) David Levithan (Elke dag) en David Arnold (De Kids of Appetite, Muggenland) heb je het wel een beetje gehad. Kijken we verder, naar het gebied van fantasy en sciencefiction, dan zin er meer namen. We denken dan aan Ransom Riggs (De bijzondere kinderen van mevrouw Peregrine) Rick Yancey (De vijfde golf), Victor Dixen (Phobos), James Dashner (The Maze Runner) en Michael Grant (GONE). En er zijn er natuurlijk nog meer, maar die namen vallen bleekjes weg als je het vergelijkt met de talloze vrouwen in het veld, zoals Jenny Han, Gayle Forman, Veronica Roth, Kiera Cass, Becky Albertalli, Marissa Meyer, Sarah Pinborough, Marieke Nijkamp, Jandy Nelson, Erin Watt, Holly Smale, Estelle Maskame, Tahereh Mafi en Suanne Collins.

Meer lezende meisjes

Toen ik op internet ging rondkijken naar argumenten voor dit overschot aan vrouwen in Young Adult-land en in een Facebookgroep voor YA-lezers de vraag stelde, viel me al snel iets op: vrijwel overal wordt het argument genoemd dat er meer meisjes zijn die YA lezen. Hoewel de discussie ‘’waarom lezen jongens minder’’ een hele andere is, denk ik wel dat we het erover eens kunnen zijn dat lezende jongens eerder uitzondering dan regel zijn. En dan lijkt het een kwestie van voorzien in een behoefte: het is immers logisch dat meisjes liever boeken lezen van vrouwelijke auteurs, omdat dat simpelweg vertrouwder voelt en omdat vrouwen toch net wat beter zijn in het neerzetten van vrouwelijke hoofdpersonen.

Vrouwelijke aanleg

Misschien gaat het zelfs wel zover dat er door uitgevers en agenten – die een belangrijke rol spelen in het Amerikaanse boekenwereldje – minder ruimte wordt gemaakt voor mannelijke YA-auteurs, omdat het genre toch vooral door meisjes wordt gelezen en vrouwelijke auteurs daardoor succesvoller worden ingeschat. Als we puur evolutionair en biologisch kijken, is dat misschien niet zo heel gek: vrouwen staan al eeuwenlang bekend als het geslacht met de meeste aanleg voor het uiten en (h)erkennen van gevoelens en in reflecteren op thema’s als liefde, identiteit en persoonlijke ontwikkeling: precies de onderwerpen die vaak centraal staan in YA-boeken – én thema’s waar mannen zich weinig comfortabel voelen. Het is niet voor niets dat vrouwen vanuit de geschiedenis vaak succesvolle jeugdboeken en romans op de markt hebben gebracht en dat daaruit succesvolle genres zijn voortgevloeid, zoals chicklit én Young Adult.

Gender inequality

Het is bijzonder om op te merken dat deze successen – van bijvoorbeeld franchisen als Twilight, The Hunger Games, Harry Potter en Vijftig tinten – vaak als intimiderend werden ervaren door mannen. Op vrouwen als auteurs van jeugd- en romantische literatuur wordt vaak neergekeken, en zodra vrouwen zelf succes hebben, gaan mannen ermee aan de haal. En dat is slechts één voorbeeld van de gender inequality in de boekenwereld: mannen worden sneller en vaker serieus genomen als ‘’échte schrijvers’’, en het feit dat zij zich eerder richten op het lezen én schrijven van ‘’zware kost’’ zoals thrillers, sciencefiction en non-fictie bevestigt dit. Dit zien we ook terug in het feit dat de meeste mannelijke YA-auteurs zich toeleggen op deze ‘’avontuurlijkere’’ genres.

Voeg daaraan toe dat mannen, zoals in een artikel van De Volkskrant wordt beargumenteerd, vaker literaire prijzen en betere recensies ontvangen, en het is niet vreemd om te bedenken dat er flink wordt neergekeken op schrijvende vrouwen en dat mannen niet graag boeken lezen die door een vrouwenhand zijn geschreven.

YA is feministisch

It’s a man’s world, dus, zeker omdat bij grote uitgeverijen ook vaak mannen aan het roer staan en het literatuurbeeld eveneens sterk wordt gedomineerd door mannen (zowel in Nederland als in het buitenland en zowel nu als in de literatuurgeschiedenis). En daar komt de aap uit de mouw: is het YA-genre misschien feministisch? Ja, dat is het zeker, aldus dit artikel van Feminist Fiction. In YA-boeken zijn het vaak sterke jonge vrouwen die als hoofdpersoon centraal staan, die hun weg zoeken in de wereld en zelf een stem en een persoonlijkheid hebben, en elke vrouw heeft haar eigen visie op en ervaring met die feministische queeste. Terwijl vrouwen in literatuur geschreven door mannen vaak een ondergeschikte rol spelen: dan is de hoofdpersoon een sterke stoere man met een stem en is de vrouw ‘’de partner’’ en meer eigenlijk niet – uitzonderingen daargelaten, uiteraard, en die zijn er heus genoeg – maar toch.

Leading ladies

Het lijkt dus wel alsof vrouwen met een literaire missie in het YA-genre de macht aan het grijpen zijn en een nieuwe literair-feministische golf op gang brengen. In een interview door Mel Magazine met mannelijke YA-auteur Jeff Zentner (The Serpent King) wordt gesteld dat ongeveer negentig procent van de YA-auteurs vrouw is: dat is een duidelijk cijfer, en het is véél. Ook in de uitgeverswereld zie je dat veel leading ladies de scepter zwaaien als het gaat om het uitbrengen van YA-boeken. Kom je als man terecht in dit klimaat, dan vraagt dat van je dat je vooral niet té mannelijk wilt zijn, want het is een vrouwelijk milieu waarin vrouwelijke waarden belangrijk zijn, aldus Zentner.

Feminisering

Dus… wat betekent dit? Wat zegt dit? Als het YA-landschap feministisch is, bedoeld om gevoelige thema’s en sterke jonge vrouwen te promoten en taboes die te maken hebben met genderrollen te doorbreken, dan verklaart dat de grote hoeveelheid vrouwelijke YA-auteurs. Maar is het goed? Aan de ene kant zou ik zeggen: jazeker, want het is goed voor de literaire en sociale emancipatie van vrouwen, en als we zien hoe sterk er wordt neergekeken op vrouwen die romantische en jeugdgerichte boeken schrijven, is dat hard nodig. Maar iets wat mij tegenstaat, is dat deze sterke feminisering van het genre alleen zo goed werkt omdat vooral meisjes YA-boeken lezen. Het genre wordt dus niet alleen gedomineerd – en bijna getypeerd – door vrouwelijke auteurs, maar ook door een vrouwelijk lezerspubliek. En dat is veel minder gunstig.

Belangrijke taak

Het YA-genre mag namelijk niet enkel en alleen draaien om vrouwenemancipatie: het is een genre dat jongeren en adolescenten kan helpen bij hun proces van ontwikkelen en opgroeien, van identiteitsvorming en het zoeken van je eigen weg en je eigen stem. Jongens zitten net zo goed in dat proces als meisjes, en in een wereld van #MeToo lijkt het soms alsof feministische idealen de boventoon voeren – terwijl jongens ook gewoon nog steeds jongens zijn en ook sterke mannelijke hoofdpersonen als rolmodellen nodig hebben. We willen dat meisjes opgroeien tot sterke vrouwen, maar is het niet net zo belangrijk dat jongens opgroeien tot goede mannen? Ik denk dat daar een hele belangrijke taak ligt voor de YA-auteurs: mínder romantiek, méér jongens als hoofdpersonen en in hemelsnaam: meer jongens aan het lezen én schrijven krijgen!

Wat vind jij: vindt er feminisering plaats in het YA-genre?


Gerelateerde berichten:


Reacties

  • Hmmm, interessant om te lezen, helemaal omdat mijn meest gelezen auteurs-pagina op Goodreads juist gedomineerd wordt door mannelijke auteurs. Dat is waarschijnlijk ook wel omdat ik boeken van mannelijke auteurs er ook sneller bij pak. Daarbij is het ook zo dat de YA-community vooral bestaat uit vrouwen, maar dat wil niet zeggen dat jongens haast niet lezen. Het is dat ik Goodreads kende en vanuit daar de hele community leerde kennen, anders zou ik het ook alleen bij lezen hebben gehouden. Qua openbaarheid zijn de vrouwen dus erg te zien in de community, terwijl er ook zat jongens zijn die lezen (sterker nog, in de vijfde hadden daadwerkelijk ALLE jongens in mijn klas Divergent gelezen). Maar ja, er mogen inderdaad best wat meer boeken komen met ook sterke mannelijke hoofdpersonen, want die gelijkheid vind ik juist iets wat wel past bij het YA-genre! 🙂

    • Het is inderdaad ook interessant wat jij zegt, omdat het de vraag oproept waarom er dan minder jongens ”openbaar” in de YA-community zitten. Heeft toch te maken met een impopulair imago van lezen onder jongens misschien.

  • Hoi! Ik heb natuurlijk wat opmerkingen hierover, haha. Eerst even iets kleins: Erin Watt is geen vrouwelijke auteur. Het is een verzonnen naam van een man en een vrouw die samen schrijven. Dat wilde ik even de wereld uit helpen :’)

    Verder ben ik het in dit stuk deels met je eens. Het lijkt alleen – forgive me if I’m wrong – of je feminisme en vrouwenemancipatie als synoniemen van elkaar ziet. Feminisme is juist ook zoeken naar identiteit, je eigen stem. En het draait niet alleen om vrouwen, maar om gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Mannen kunnen net zo goed feminist zijn, het gaat tenslotte om gelijkheid en identiteit.

    En ik snap je punt van meer mannelijke hoofdpersonen (eens), maar belangrijk is juist dat mannen ook vanuit vrouwelijke hoofdpersonen lezen. Daardoor krijgt een jongen bij een YA-boek juist meer empathie, en dat is hard nodig bij onderwerpen als #MeToo waar vaak lacherig over wordt gedaan. Dat #MeToo de boventoon voert is juist goed, vind ik. Door die beweging zouden mannen ook meer op hun eigen gedrag moeten letten en beseffen dat grensoverschrijdend gedrag niet kan. Ik ben het dus wel met je eens dat er ook mannelijke hoofdpersonen bij moeten komen, ‘sterke mannelijke hoofdpersonen’ zoals je zegt. Ik weet niet precies wat je ermee bedoeld. Ik hoop in ieder geval dat een sterk mannelijk hoofdpersoon niet de cliché man is, maar ook gevoelig is en bv. emoties mag tonen.

    Interessant artikel in ieder geval. Geeft veel stof tot nadenken.

    • Dankjewel voor je uitgebreide reactie! Wat je zegt over Erin Watt ga ik even aanpassen, er staat me vaag iets van bij dat ik dat wel wist maar het ontglipte me blijkbaar, dus thanks 🙂 Verder denk ik dat ik feminisme en vrouwenemancipatie inderdaad onbewust over één kant heb geschoren, terwijl het vrij logisch klinkt dat het verschillende dingen zijn. Lastige begrippen om te duiden, maar zeker niet hetzelfde. Ik ben het ook zeker met je eens dat jongens en mannen vanuit vrouwelijke hoofdpersonen lezen om zich daardoor misschien wat meer bewust te worden van ongelijkheid jegens vrouwen, maar daar hoort mijns inziens ook weer bij dat ze lezen vanuit mannelijke hoofdpersonen die het goede voorbeeld geven, snap je wat ik bedoel? Met ”sterke mannelijke hoofdpersonen” bedoel ik dan inderdaad dat ze niet macho zijn, maar juist gevoelens durven tonen, dat ze geen stereotype gasten zijn maar het bijvoorbeeld juist opnemen voor vrouwen en hen respecteren en ook gewoon intellectueel en gevoelig mogen zijn, dat soort dingen.